به گزارش روابط عمومی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کهگیلویه و بویراحمد، کارگاه آموزشی افزایش دانش نظری و مهارتهای عملی با راهبردهای تغییر رفتار در حوزه سلامت» ویژه کارشناسان آموزش و ارتقای سلامت استان، در سالن اجتماعات مرکز بهداشت استان برگزار شد.
سید عابد توفیقیان مسئول آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی استان، در تشریح اهداف این کارگاه اظهار داشت: بخش اصلی فعالیت کارکنان نظام ارائه خدمات سلامت را آموزش تشکیل میدهد. بنابراین آشنایی اصولی با نحوه طراحی و اجرای برنامههای آموزشی و استفاده از روشها و شیوههای آموزش اثربخش توسط آنان اهمیت بسیار دارد.
وی افزود: یکی از شیوههایی که به صورت شایع در آموزش سلامت به کار میرود، کارگاه آموزشی است. برنامه حاضر با هدف گسترش دانش و ارتقای مهارت آموزشدهندگان سلامت در زمینه اصول علمی و عملی طراحی یک کارگاه آموزشی تدوین شده است تا شرکتکنندگان بتوانند کارگاههای آموزشی استاندارد و اثربخش طراحی کنند و با اجرای درست آنها بتوانند فرآیند یادگیری در مخاطبان را تعمیق بخشند.
توفیقیان در تعریف ویژگیهای یک کارگاه آموزشی (Workshop) خاطرنشان کرد: این شیوه آموزشی متشکل از جلسات بحث گروهی است که در آن، مجموعهای از فعالیتهای آموزشی برای افراد مرتبط با یک رشته خاص یا رشتههای نزدیک به هم طراحی و اجرا میشوند. هدف این شیوه آموزشی، بررسی دقیق ابعاد یک موضوع و حل مسئله مورد نظر است. در جلسه اصلی هر کارگاه که با حضور کلیه شرکتکنندگان تشکیل میشود، علاوه بر ارائه نکات اساسی مرتبط با موضوع، نتایج حاصل از بحثهای انجام شده در گروهها مورد توجه قرار میگیرد. کارگاههای آموزشی شباهت زیادی به جلسات مشورتی دارند ولی زمان آنها میتواند بیش از یک روز باشد.
مسئول آموزش و ارتقای سلامت استان در ادامه به موضوع طراحی برنامههای آموزشی پرداخت و تصریح کرد: «یک برنامه آموزشی در حوزه سلامت، زمانی اثربخش خواهد بود که براساس یک برنامه آموزشی علمی و دقیق، طراحی شده باشد. بدون داشتن یک طرح آموزشی، هیچ مداخله آموزشی به اهداف مورد نظر خود نمیرسد. با استفاده از این فرآیند تعریف شده است که برنامهریزان آموزشی میتوانند پس از تعیین و اولویتبندی نیازها، اهداف یادگیری تدوین کنند، محتوای آموزشی تهیه نمایند و روشها و شیوههای آموزشی انتخاب نمایند.
وی مراحل یک برنامهریزی آموزشی را پس از شناسایی و اولویتبندی نیازهای آموزشی، به ترتیب زیر برشمرد:
1. تعیین اهداف آموزشی
2. تحلیل آموزشی
3. انتخاب و سازماندهی محتوای آموزشی
4. تعیین الگوهای آموزش و تدریس
5. انتخاب روشها و تکنیکهای آموزشی
توفیقیان در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت اجرای درست برنامههای آموزشی تاکید کرد و گفت: ارزش اجرای درست یک برنامه آموزشی که براساس اصول علمی طراحی شده است، از ارزش طراحی آن کمتر نیست. برنامههای بسیاری را سراغ داریم که مستندات طراحی درست آنها در اختیار آموزشدهندگان است ولی به دلیل عدم مهارت کافی در اجرا با شکست مواجه شده است. مهمترین بخش اجرای برنامههای آموزشی، استفاده درست و بجا از روشها و شیوههای آموزشی است که بیشتر در حیطه روانی حرکتی جای میگیرد.
وی افزود: این برنامه آموزشی با هدف انتقال مهارتهای لازم برای کاربرد مجموعهای از روشهای آموزشی متداول در حوزه سلامت طراحی شده است تا فراگیران بتوانند با کمک مطالب علمی و راهنماهای عملی ارائه شده در این کارگاه، برنامههای آموزشی طراحی شده خود را اجرا کنند. در این بخش، تلاش میشود تا با کمک راهبردهای یادگیری مشارکتی، گروه هدف برای رسیدن به اهداف آموزشی هدایت شوند. با در اختیار داشتن طرح یک برنامه آموزشی که در آن با تعیین اهداف آموزشی، نحوه دستیابی به آن اهداف و نیز روش آموزشی مناسب و وسایل و امکانات لازم برای انتقال محتوای آموزشی به فراگیران مشخص شده است، نوبت به اجرای آن میرسد. مهمترین گام در اجرای یک برنامه آموزشی، استفاده درست و علمی از روش آموزشی تعیین شده است.
ایشان ارزیابی را یکی از اجزاء ضروری هر مداخله آموزشی برشمردند و اظهار داشتند: از طریق ارزیابی میتوان میزان دستیابی به اهداف اختصاصی برنامههای آموزشی و نیز اشکالات و نواقص احتمالی در طراحی برنامه آموزشی پی برد و در صورت لزوم، فعالیتهای آموزشی را اصلاح کرد یا بهبود بخشید.
توفیقیان با بیان این که متأسفانه بحث ارزیابی آموزشی چندان مورد توجه برنامهریزان آموزشی در حوزه سلامت قرار نگرفته است گفت: این برنامه آموزشی با هدف انتقال مهارتهای لازم برای ارزیابی برنامههای آموزشی در حوزه سلامت طراحی شده است تا فراگیران بتوانند با کمک مطالب علمی و راهنماهای عملی ارائه شده در این کارگاه، برنامههای آموزشی اجرا شده را ارزیابی کنند. در این بخش، تلاش میشود تا با کمک راهبردهای یادگیری مشارکتی، گروه هدف برای رسیدن به اهداف آموزشی هدایت شوند.
وی در ادامه به نکات کلیدی در طراحی یک برنامه ارزیابی اشاره و موارد زیر را برشمرد:
1. گروه هدف و مخاطبان برنامه
2. منابع مورد نیاز و منابع در دسترس
3. تعیین نوع ارزیابی
4. تعیین زمان ارزیابی
مسئول آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشتی دانشگاه در پایان به استفاده از تکنولوژی مناسب در اجرای ارزیابی پرداخت و نکات زیر را متذکر شد:
1. بررسی روشها، تکنیکها، ابزارها، افراد ماهر و شرایط محیطی
2. آموزش تیم ارزیابی در زمینه نحوه استفاده از تکنیکهای مناسب ارزیابی
3. طراحی ابزارهای ارزیابی
4. آزمون ابزارهای ارزیابی طراحی شده و اصلاح ابزارها در صورت لزوم
5. توجه به شاخصهای کمی و کیفی برنامه در انتخاب تکنولوژی
6. انتخاب بهترین روش جمعآوری اطلاعات از نظر پذیرش آن توسط گروه هدف
7. توجه به ایجاد فضای مناسب برای مشارکت فعال گروه هدف در جمعآوری اطلاعات
8. استفاده از چندین تکنولوژی مناسب برای جمعآوری کمی و کیفی اطلاعات به طور خلاق
این کارگاه با حضور مهندس حسین فروزان معاون فنی مرکز بهداشت استان، دکتر مهدی لایقی اصل متخصص آموزش و ارتقای سلامت همچنین مدرس این کارگاه آموزشی و با استقبال گسترده کارشناسان آموزش و ارتقای سلامت سراسر استان روبرو شد و فرصتی را برای تبادل تجربیات و ارتقای توانمندیهای حرفهای آنان فراهم آورد.